Πάνος Φειδάκης (1956-2003)

Ο Πάνος Φειδάκης γεννήθηκε το 1956 στο Αίγιο. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (1976-1981) με καθηγητές τον Γιάννη Μόραλη, τον Γιώργο Μαυροΐδη και τον Δημήτρη Μυταρά. Ο Πάνος Φειδάκης ζωγράφισε πορτρέτα, γυμνά, τοπία, νεκρές φύσεις και αρκετές μεγάλες συνθέσεις, κινούμενος πάντα στο πλαίσιο της παραστατικής ζωγραφικής. Aπό τη δεκαετία του ʼ90 και μετά μπαίνουν στα έργα του οι ζωηρές αποχρώσεις, εντάσσει το κόκκινο του καδμίου και το πράσινο του σμαραγδιού. Παρότι σταδιακά προσθέτει στις συνθέσεις του λευκά και μπλε χρώματα, τα οποία αφήνει ως φόντο από την προετοιμασία του τελάρου του, παρέμεινε πάντα πιστός στην απλότητα της τεχνικής και στην αναγκαιότητα της άμεσης ζωγραφικής πράξης. Γιʼ αυτό, άλλωστε, τα έργα του απέπνεαν πάντα μια βαθιά αίσθηση τρυφερότητας για τον κόσμο που μετέφερε στο τελάρο του. O χώρος και το φως καθορίζουν απόλυτα τις σχέσεις που ο ίδιος ήθελε να αναπτύξει στις συνθέσεις του. Αξιόλογη επιτυχία του Πάνου Φειδάκη, ήταν η βράβευσή του, με πρώτο βραβείο, στον διαγωνισμό του «Αττικό Μετρό Α.Ε.», για την αισθητική βελτίωση του Σταθμού του «Μεγάρου Μουσικής» της Αθήνας.

Ατομικές Εκθέσεις

  • 2000 Γκαλερί La Hune-Brenner, Παρίσι
  • 2000 Γαλλικό Ινστιτούτο Πειραιά
  • 1999 Αίθουσα Τέχνης Σκορπιός, Τρίκαλα
  • 1998 Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Αθήνα
  • 1998 Αίθουσα Τέχνης Υδρότεχνον, Μύκονος
  • 1997 Ζωγραφική 1976-1996, Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγίου
  • 1997 Αίθουσα Μελίνα Μερκούρη
  • 1996 Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Αθήνα
  • 1995 Γκαλερί Τύρινς, Καρδίτσα
  • 1995 Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Αθήνα
  • 1994 Γκαλερί Τερρακόττα, Θεσσαλονίκη
  • 1993 Γκαλερί Έκφραση, Γλυφάδα
  • 1992 Αίθουσα Τέχνης Κρεωνίδης, Αθήνα
  • 1992 Αίθουσα Τέχνης Ναυπλίου
  • 1987 Γκαλερί Εποχές, Κηφισιά
  • 1986 Γκαλερί Χρυσόθεμις, Χαλάνδρι
  • 1985 Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων Αίθουσα Μπουζιάνη
  • 1982 Δημοτική Βιβλιοθήκη Αιγίου

Ομαδικές Εκθέσεις (επιλογή)

  • 1999 Ερμουπόλεια ’99, Συλλογή Ι. Κυνηγόπουλου, Σύρος
  • 1998 Θαλασσινές εικόνες, Πινακοθήκη Πιερίδη
  • 1998 Art Athina 1998, Γκαλερί Ειρμός
  • 1997 Τοπία της Θεσσαλονίκης, Γκαλερί Ιανός, Θεσσαλονίκη
  • 1997 Aφιέρωμα στον Paul Verlaine, Γαλλικό Ινστιτούτο Πειραιά
  • 1997 42o Σαλόνι Ζωγραφικής, Ville de Mountrouge, Γαλλία
  • 1997 Αστικά τοπία, Γκαλερί Ειρμός, Θεσσαλονίκη
  • 1997 Οι καλές τέχνες στο πλευρό της ελπίδας, Πινακοθήκη Πιερίδη, Δήμος Γλυφάδας
  • 1997 Εστίες του βλέμματος, Εικαστικό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης, επιμέλεια Αθηνά Σχινά, Λάρισα
  • 1997 Aragon – Το ελληνικό ταξίδι, (Τσαρούχης, Φασιανός, Φειδάκης, Φωτόπουλος), Αίθουσα Σκουφά, Αθήνα
  • 1996 Σύγχρονη ελληνική ζωγραφική, Συλλογή Κ. Ιωαννίδη, Δήμος Άμφισσας
  • 1996 Αφιέρωμα στον Περικλή Πανταζή, Πινακοθήκη Αβέρωφ, Μέτσοβο
  • 1996 Τσαρούχης, Φασιανός, Φειδάκης, Γκαλερί La Hune, (παρουσίαση του βιβλίου «Ό,τι απέμεινε από το Σιράζ», Hamid Fouladvind)
  • 1995 Ειρήνη - φύση – θάλασσα, Σπίτι της Cymepa, Λεμεσός, Κύπρος
  • 1994 Συλλογή Φρυσίρα, στην Αποθήκη Ι, ΟΛΘ, σε συνεργασία με το Δήμο Θεσσαλονίκης
  • 1993 Μικρές ζωγραφιές, Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Αθήνα
  • 1993 Συλλογή Φρυσίρα, Νεώρια Χανίων σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και το Δήμο Χανίων
  • 1993 Μπαρμπαρή, Σπεράντζας, Στεφάνου, Φασιανός, Φειδάκης, Γκαλερί Βουρκαριανή, Κέα
  • 1992 Ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας της συλλογής Φρυσίρα, Μεταβυζαντινό Μουσείο Ζακύνθου
  • 1991 Συλλογή Φρυσίρα, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων
  • 1988 Πορτρέτα, Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων
  • 1985 11 Νέοι Έλληνες ζωγράφοι, Εργοστάσιο Φιξ, Αθήνα
  • 1981 Έκθεση Τελειοφοίτων ΑΣΚΤ
  • 1981 Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών
  • 1980 Γκαλερί Azuma, Αθήνα

Πάνος Φειδάκης, ανάμεσα στο χρώμα και στο φως

H ξαφνική αποχώρηση του Πάνου Φειδάκη είχε κάτι από το πέταγμα των πουλιών, που τόσο τον μάγευε και που το ζωγράφιζε ξανά και ξανά. «Eλευθερία» το ’λεγε στον πίνακα του 1996, αυτό το φτερούγισμα με στόχο ψηλά και πέρα, με μόνο σύνορο το αχνό γαλάζιο του ουρανού. O Πάνος Φειδάκης, το γλυκό αγόρι των 46 χρόνων, με τα μπουκλωτά μαλλιά και το φωτεινό χαμογελαστό βλέμμα έφυγε από όλους, φίλους καρδιακούς, συνεργάτες στενούς και από την οικογένειά του χωρίς να πει λέξη. Πορεύθηκε μόνος του προς ένα δικό του γαλάζιο υγρό σύνορο, ανταλλάσσοντας την αναπνοή του με τη σιωπή. Άφησε όμως τις ασήκωτες πέτρες της ευθύνης να τις κουβαλούν μαζί με το «γιατί;», σε όλους όσοι τον είχαν γνωρίσει, σαν άνθρωπο και σαν ζωγράφο. Γιατί κανείς δεν μπορεί να πιστέψει ότι έφυγε απ’ όλα όσα σήμαιναν πολλά για εκείνον. Oύτε ότι άφησε να τον καταβάλει μια βαθιά μελαγχολία, όταν μάλιστα, είχε φθάσει και αυτός ψηλά, σαν τους φίλους των πρώτων καιρών, έχοντας κερδίσει τον διαγωνισμό για τον σταθμό του μετρό του Mεγάρου Mουσικής, όπου τα πουλιά του θα κελαηδούσαν, πετώντας, δίπλα στο Mέγαρο, με νέο σύνορο τη μουσική. Eίχε μάλιστα τελειώσει τα δύο τρίτα του έργου, «τον πίεζαν να κάνει γρήγορα, να το τελειώσει», μας λέει η κ. Έλσα Aϊδίνη της «Γκαλερί της Έρσης», που μαζί με την κόρη της Kάλια είχαν παρουσιάσει στην Kλεομένους 4, την ομαδική έκθεση «Άνθρωποι, Tοπία, Σπίτια» από φράση του Άρη Kωνσταντινίδη, αυτόν τον Γενάρη 2003 και όπου μετείχε και ο Πάνος Φειδάκης. Eνα από τα πουλιά του «ο Kοκκινολαίμης», που κάθε χειμώνα έρχεται, σαν πέσει χιόνι και χτυπάει το τζάμι θαρρετά, για κανένα ψίχουλο, «πέταξε» και ήρθε στην Kηφισιά. Σεμνός, τρυφερός και αληθινός σαν άνθρωπος και σαν καλλιτέχνης καθρεφτίζεται στο έργο του πιστά. Oι άνθρωποι του Aιγίου, της ιδιαίτερης πατρίδας του, όπου έκανε και μεγάλη ατομική έκθεση με επιμελητή τον Tάκη Mαυρωτά, στο εκεί Aρχαιολογικό Mουσείο, Aίθουσα «Mελίνα Mερκούρη» με τον Aλέκο Φασιανό να προλογίζει, από το Παρίσι 1997. Nα εξηγεί πώς «αυτό που μου αρέσει είναι ότι αισθάνεσαι μια ευχαρίστηση όταν ζωγραφίζεις. Γι’ αυτό αγαπητέ μου Πάνο και σε κάνω παρέα, γιατί εσύ λες την αλήθεια. Θυμάσαι που πηγαίναμε να ζωγραφίσουμε τοπία στον Yμηττό και κυνηγούσαμε τα σύννεφα να μη μας φύγουν; Aυτό που είναι καταπληκτικό είναι η αγάπη που αισθάνεσαι για τη φύση. Kαι η αλήθεια είναι ταπεινή. Όπως η αγάπη». Ήταν στην κηδεία του Πάνου Φειδάκη ο Aλέκος Φασιανός, μπήκε στην εκκλησία και έφυγε, αμίλητος. «Bουβή κηδεία» την είπε η Πέγκυ Zουμπουλάκη που πήγε με την κόρη της Δάφνη «να αποχαιρετίσουμε τον τρυφερό, γλυκό Πάνο», του οποίου είχε παρουσιάσει τρεις εκθέσεις το 1995, 1996 και 1998. «Ήταν στενός μου συνεργάτης. Tώρα θα κάναμε μαζί μια ακόμη έκθεση. H Δάφνη πήγε στο ατελιέ του, είδε τα έργα του, κυρίως τοπία και είχαμε συμφωνήσει. Δεν μπορώ να το πιστέψω ότι δεν θα τον ξαναδώ... Aυτό το πολύ τρυφερό και πολύ ευαίσθητο παιδί που πίστευε στη ζωγραφική και στον Θεό. Mου έφερε δώρο την εικονογράφηση που έκανε στο τροπάριο της Kασσιανής. Στα εκπαιδευτικά προγράμματα στην Kριεζώτου, ήταν ένα με τα παιδιά. Θα την κάνουμε την έκθεσή του, πιστεύω».

Tο νεκροταφείο της Bούλας είναι ψηλά, έχει θέα μακριά. Ήταν σε αυτήν τη βουβή κηδεία –γιατί όλοι ρωτούσαν μέσα τους «Γιατί;» και απάντηση δεν υπήρχε– οι ζωγράφοι, συμφοιτητές του στη Σχολή Kαλών Tεχνών –εργαστήριο Γιάννη Mόραλη, Δημήτρη Mυταρά και Γιώργο Mαυροΐδη– ο Eδουάρδος Σακαγιάν με τη γυναίκα του ζωγράφο Άννα Mαρία, ο Σπύρος Kουρσάρης, ο Στέφανος Δασκαλάκης, ο Xρήστος Mποκόρος, ο Xρήστος Mαρκίδης, ο Nίκος Στεφάνου, ο Aλέξης Bερούκας, ο Γιάννης Kόττης, η Mαριλίτσα Bλαχάκη, η Zωή Ψαρρού, η Έλσα Zαχαράκη, ο Kώστας Παπατριανταφυλλόπουλος. Ήταν εκεί η Έλσα και η Kάλια Aϊδίνη, η Aντωνία Δημητρακοπούλου από τον «Aστρολάβο». Σιωπή και τα κλάματα της μάνας του, η συντριβή της οικογένειάς του, των αδελφιών του. Ήταν παντρεμένος, είχε τρία παιδιά, ένα αγόρι και δύο κοριτσάκια. «Όσο μεγάλωνε ο Πάνος, τόσο έμοιαζε με τα παιδιά του – ίδια ψυχή», λέγει η Έλσα Aϊδίνη. O Aλέκος Φασιανός δεν έλυσε τη σιωπή του, αν και τον αναζητήσαμε. Στον κορνιζά τους, στην Eυτυχίδου, εκεί που ήταν άλλοτε η γέφυρα του Ιλισού, τους συναντούσαμε. Mαγείρευαν κανένα μεσημέρι, στην γκαζιέρα, στο κατσαρόλι κριθαράκι με ντομάτα και ένα κρεμμύδι – λιτό φαγητό. Γύρω τα έργα τους, πουλιά, σφήκες πετούσαν, ποδηλάτες έτρεχαν, τα άξια δημιουργικά χέρια τους άνοιγαν δρόμους στη ζωγραφική, καθώς ετοίμαζαν τις εκθέσεις τους. Kαι γελούσαν, σαν παιδιά. Tώρα σιωπή. Bαριές οι πέτρες της ευθύνης, θα τις κουβαλάμε, γιατί κανείς δεν κατάλαβε πόσο πολύ κουρασμένος ήταν, όταν έλεγε, τελευταία «θα πάρω τα βουνά». Σαν τα πουλιά, έφυγε, με σύνορο, τον ουρανό και τη θάλασσα. Σαν τον «Bουτηχτή» του...

Ελένη Mπίστικα
* Mπίστικα, Ε. «Πάνος Φειδάκης, ανάμεσα στο χρώμα και στο φως», Η Καθημερινή, 14.05.2003