Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1963. Σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών  στο εργαστήριο του Δημήτρη Μυταρά (1982-1987). Έχει βραβευθεί με το 1ο Βραβείο του Ιδρύματος Γιάννη και Ζωής Σπυρόπουλου (1992) και με το βραβείο της A.I.C.A για το έργο του “Ens Solum” (2010). Έχει παρουσιάσει το έργο του σε δεκατρείς ατομικές εκθέσεις και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Γλυπτοθήκη και στην Εθνική Πινακοθήκη καθώς και σε ιδιωτικές συλλογές. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα και παράλληλα διδάσκει στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Ατομικές εκθέσεις

  • 2013 Question of faith, Elika Gallery, Αθήνα
  • 2010 Ο Άνθρωπος είναι ένα νησί, a.antonopoulou.art, Αθήνα
  • 2007 Ens solum, a.antonopoulou.art, Αθήνα
  • 2005 Σχεδόν - μεταξύ, a.antonopoulou.art, Αθήνα
  • 2003 Υπόστασις  ΙΙ, TinT, Θεσσαλονίκη
  • 2003 Υπόστασις, a.antonopoulou.art , Αθήνα
  • 1999 Medlent, Χώρος Σύγχρονης Τέχνης Επίκεντρο, Αθήνα
  • 1997 Παράλληλες εικόνες II, Art ATHINA 5, Αίθουσα Τέχνης Κρεωνίδης, Αθήνα
  • 1996 Παράλληλες εικόνες, Γκαλερί Καλφαγιάν, Θεσσαλονίκη
  • 1995 Οι σημειώσεις του μαυροπίνακα, καλειδοσκοπικές εικόνες, Αίθουσα Τέχνης Κρεωνίδης, Αθήνα
  • 1993 Τρόπαια, Αίθουσα Τέχνης Κρεωνίδης, Αθήνα
  • 1991 Ανακατασκευές - μετασκευές, Γκαλερί Δώμα-Δεσμός, Αθήνα

Oμαδικές εκθέσεις (επιλογή)

  • 2010 Ο χρόνος. οι άνθρωποι. οι ιστορίες τους. - Μία σπουδή στην έννοια της θεατρικότητας εκτός σκηνής, επιμέλεια: Μάνος Στεφανίδης, Μουσείο Μπενάκη (Παράρτημα Κουμπάρη), Αθήνα
  • 2010 Προθήκες Θαυμάτων, Zone D-Γκαλερί Ζουμπουλάκη, επιμέλεια: Πολύνα Κοσμαδάκη & Χριστόφορος Μαρίνος, Αθήνα
  • 2009 Προσωπικό, Πολιτικό, 2η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης - Παράλληλο Πρόγραμμα, επιμέλεια: Αρετή Λεοπούλου & Θοδωρής Μάρκογλου, Θεσσαλονίκη
  • 2008 Ο μεγάλος ύπνος, Δημοτική Πινακοθήκη Καλαμάτας «Α. Τάσσος»
  • 2008 NEO EROTICA boudoir street stories, 1ο Δημοτικό σχολείο Αμφιλοχίας
  • 2007 Εκ – Πομπή, Πολιτιστικός Οργανισμός Δήμου Λέυκτρου Μάνης
  • 2007 Εν-Καταστάσεις, Δημοτική ΠινακοθήκηΚαλαμάτας «Α. Τάσσος»
  • 2007 ART Athina -RESTART, Εκθεσιακό Κέντρο Hellexpo, Αθήνα
  • 2006 Εικαστικό πανόραμα στην Ελλάδα 2006, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη
  • 2006 Το σκιάχτρο, Πινακοθήκη Αβέρωφ, αμπελώνες μονής Αγίου Νικολάου Μέτσοβο
  • 2006 Θετικά φορτία, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης
  • 2005 Eπίσκεψη στον Χαλεπά, Tο σπίτι των εκθέσεων Φαλατάδος, Τήνος
  • 2005 Η κρυφή γοητεία του σχέδιου, a.antonopoulou.art, Αθήνα
  • 2004 Καθ’ εικόνα και κάθ’ ομοίωσιν, Μουσείο Φρυσίρα, Αθήνα
  • 2004 Ζητήματα Ταυτότητας, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Θεσσαλονίκη
  • 2004 Athina by Art, Δήμος Αθηναίων πολιτισμικός οργανισμός – AICA Ελλάς Ένωση Κριτικών Τέχνης, Αθήνα
  • 2004 ARCO, Εκθεσιακό Κέντρο Μαδρίτης, Μαδρίτη
  • 2003 Kάτοπτρα μουσικής – συνείδηση ιστορίας, Κυλινδρόμυλοι Σαραντόπουλου, Πειραιάς
  • 2003 Σχέδια: ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, Γαλλικό Ινστιτούτο, Θεσσαλονίκη
  • 2003 Εγώ, ο εαυτός μου, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης, Ρέθυμνο
  • 2003 Eight men show, Por amore a arte, Πόρτο, Πορτογαλία
  • 2003 Transit, Ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής, Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα
  • 2002 Πορφυρή Γαία, Χώρος Τέχνης “8”, Ρέθυμνο
  • 2002 Άνθρωποι- Πρόσωπα- Μορφές, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης, Ρέθυμνο
  • 2002 Σε μικρή διάσταση, a.antonopoulou.art, Aθήνα
  • 2001 Μυθολογίες του βιβλίου - Σύγχρονοι Έλληνες Καλλιτέχνες, Διεθνής Έκθεση Βιβλίου, Φρανκφούρτη
  • 2001 Πορφυρή Γαία, Μοναστήρι Φυρογίων, Σίφνος
  • 2001 Γλωσσαλγία, Ελληνοαμερικανική Ένωση – Μουσείο Φρυσίρα, Αθήνα
  • 2000 Σχόλιο για τον 20ο Αιώνα, Vilka Art Forum Gallery, Θεσσαλονίκη
  • 2000 Οι καλλιτέχνες του Μουσείου Σπυρόπουλου,  Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Αθήνα
  • 2000 Θέασις, Τεχνόπολις Δήμου Αθηναίων, Αθήνα
  • 2000 ART Athina 8, Εκθεσιακό Κέντρο Hellexpo, Αθήνα
  • 1999 ART Athina 7, Εκθεσιακό Κέντρο Αθηνών, Αθήνα
  • 1999 Ιδέες και είδωλα, Αίθουσα Τέχνης Crossroads-Campus Fine Arts Studios, Αθήνα
  • 1998 Π + Π = Δ, Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Αθήνα
  • 1998 Έλληνες Καλλιτέχνες. Αναζητήσεις 1950-2000, Κέντρο Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας Ρεθύμνης, Ρέθυμνο
  • 1998 Μικρή Ζωολογία, Χώρος Τέχνης “24”, Αθήνα
  • 1997 Εστίες του Βλέμματος, Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης, Λάρισα
  • 1997 12 Βραβευμένοι Καλλιτέχνες, Ίδρυμα Γιάννη & Ζωής Σπυροπούλου, Αθήνα
  • 1997 ΟΙΚΟ ΤΟΠΙΑ 9, Γκάζι, Αθήνα
  • 1997 Δάσκαλοι – Μαθητές, Μαθητές – Δάσκαλοι, Αίθουσα Τέχνης Αστρολάβος, Αθήνα
  • 1997 Οδός Πειραιώς – Μεταμορφώσεις ενός Βιομηχανικού τοπίου, Παλαιό Εργοστάσιο ΒΙΣ, Πειραιάς
  • 1997 Εφήμερο Συμβάν, Gallery Titanium, Αθήνα
  • 1997 ADVARTISING, Πινακοθήκη Πιερίδη, Αθήνα
  • 1997 ART Athina 5, Εκθεσιακό Κέντρο Αθηνών, Αθήνα
  • 1996 Μονόπρακτα, Santa Marina, Μύκονος
  • 1996 Messageri Degli Dei, Palazzo delle Esposizioni, Ρώμη
  • 1995 Το κουτί, Χώρος Τέχνης “24”, Αθήνα
  • 1995 ART Athina 3, Εκθεσιακό Κέντρο Αθηνών, Αθήνα
  • 1995 Natura Mater Artis, Κέντρο Τεχνών Πάρκου Ελευθερίας, Αθήνα
  • 1994 Σημεία Επαφών, Εκθεσιακός χώρος CITIBANK, Αθήνα
  • 1994 Τέχνης Περιήγηση, Γκαλερί Μιράντα,  Ύδρα
  • 1994 100 x 100, Γκαλερί Θέμα, Αθήνα
  • 1994 Μικρά Έργα, Γκαλερί Θέμα, Αθήνα
  • 1994 Ασκήσεις Πατριδογνωσίας, Εθνική Πινακοθήκη – Παράρτημα Κέρκυρας, Κέρκυρα
  • 1993 Το δένδρο πηγή έμπνευσης, αφορμή δημιουργίας, Πινακοθήκη Πιερίδη, Αθήνα
  • 1992 Germination 6, Βουδαπέστη
  • 1992 Αναζητώντας Τίτλο, Gallery 3, Αθήνα
  • 1992 Νέοι Σύγχρονοι Έλληνες Καλλιτέχνες από τη συλλογή Πιερίδη, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών
  • 1991 Νεότερες Προτάσεις μέσα από τη συλλογή της Πινακοθήκης Πιερίδη, Δημοτική Πινακοθήκη Δήμου Πάτρας
  • 1991 Νεότερες Προτάσεις μέσα από τη συλλογή της Πινακοθήκης Πιερίδη, Ίδρυμα G. DE CHIRICO, Βόλος
  • 1991 Παρά δήμον ονείρων, Σπίτι της Κύπρου, Αθήνα
  • 1991 Germination 6, Ludwing Forum fur internationale kunst, Άαχεν
  • 1991 Αφιέρωμα στον Henryk Stazewski – Σκέψη – Μορφή, Πάρκο Ελευθερίας, Αθήνα
  • 1990 Εικαστικές Αντιπαραθέσεις 14 Καλλιτέχνες, Αίθουσα Τέχνης Κρεωνίδης, Αθήνα
  • 1990 Ο ΔΕΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΩΜΑ με μικρά γλυπτά, Αθήνα
  • 1990 Αναδρομές – Αναζητήσεις, Αίθουσα Τέχνης Δεσμός, Αθήνα
  • 1989 ΑΝΤΙ-ΦΕΣΤΙΒΑΛ, Αθήνα
  • 1988 Ζωγραφική για ένα τραπέζι, Δημοτική Πινακοθήκη, Αθήνα
  • 1988 BIENNALE – OFF, Μπολόνια
  • 1988 Βαρκελώνη ’87 – Μπολόνια ’88, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων, Αθήνα
  • 1987 Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών Μεσογείου, Βαρκελώνη
  • 1987 Α’ Εργαστήριο Ζωγραφικής, Κτίριο Κ. Παλαμά, Αθήνα

Υποτροφίες – Διακρίσεις

  • 1992 1ο Βραβείο Ιδρύματος Γιάννη & Ζωής Σπυροπούλου.
  • 1987 Υποτροφία Εσωτερικού – Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών
  • 2010 Βραβείο  A.I.C.A για το έργο “Ens Solum”  (a.antonopoulou.art 2007)

Στρατηγικές της Εικόνας*

Του Μάνου Στεφανίδη

Παντελής Χανδρής

Στο Επίκεντρο αυτόν τον καιρό εκθέτει ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της νεότερης γενιάς, ο Π. Χανδρής (1963). Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη που εξελίσσει σταθερά και με πρωτότυπη έμπνευση το προσωπικό του ιδίωμα, ερευνώντας σταδιακά τις σχέσεις χώρου-ύλης- ιστορικής και προσωπικής μνήμης (Τρόπαια, 1993). Αργότερα περνά στη λειτουργία εικόνων και κειμένων, σε μια προσπάθεια προσωπικού διαλόγου με την εν γένει εικαστική παράδοση (Σημειώσεις του Μαυροπίνακα, Καλειδοσκοπικές Εικόνες, 1993), για να συνεχίσει με τον video- πειραματισμό του Παράλληλες Εικόνες, το 1996. Σήμερα, ο Χανδρής παρουσιάζει την ενότητα MEDLENT θα πει medium talent, μέσος άνθρωπος, και αναφέρεται σε όλους μας (ταπεινόφρονα δε και στον καλλιτέχνη ον ίδιο). Πέραν αυτού όμως ο Χανδρής αισθάνεται ώριμος να καταπιαστεί με το αχανές θέμα της ατομικής μυθολογίας και με τον ιδιόκτητο (;) κόσμο των εικόνων που φυλάει ο καθένας μες στο μυαλό του.

  • Άραγε, τι εικόνες βλέπει ένα παιδί όταν κοιμάται;
  • Τι συμβαίνει στο ατίθασο κεφάλι του κοριτσιού απέναντι;
  • Ποια στερεότυπα κοιμούνται στη συνείδηση του ζωγράφου;

Ο Χανδρής καταφεύγει σε μια μηχανή, σε μια χειροποίητη- πρωτόγονη τεχνολογία, για να καταδυθεί στην άβυσσο της εικόνας. Χρησιμοποιώντας ως μέσο το γύψινο εκμαγείο του κεφαλιού του και σφηνώνοντας μέσα του μια μικρή κατασκευή, καταφέρνει να προβάλλει στο χώρο μέσα από ένα σύμπλεγμα φώτων, φακών και μεταλλικών κατασκευών την μέσα εικόνα: που μπορεί να είναι μια Πεταλούδα, μια σταγόνα αίμα, μια φωτιά, ένα αφηρημένο σχήμα. Τα έργα Γέφυρα, Παρατηρητής, Ημερολόγιο είναι επιτεύγματα κομψότητας, στερεής πλαστικής σκέψης και λυρικής ατμόσφαιρας. Ο Χανδρής έχει έναν γοητευτικό τρόπο ν’ απελπίζεται αλλά και αν ελπίζει, να διεκδικεί αλλά και ν’ αφήνεται, να κερδίζει, τέλος, τη στιγμή ακριβώς που όλα μοιάζουν να έχουν χαθεί. Απ’ τα παλαιότερα έργα του με τους puzzle-μαυροπίνακες και τα άψογα σχέδια-κείμενα ως τον καλειδοσκοπικό κρουνό των άναρχα αυστηρών, πολυδιαμελισμένων εικόνων του, η απόσταση έχει διανυθεί με μέτρο και σοβαρότητα. Τώρα, με τον MEDLENT, επιχειρεί μια καινούρια χωροπλαστική πρόταση με αναφορές αλλά και με πρωτότυπες λύσεις. Ο διάλογός του με τον Segal  ή τον Λάππα είναι γόνιμος. Η σχεδιαστική του επάρκεια, κάτι που δεν είναι αυτονόητο για πολλούς ομοτέχνους του, τον προφυλάσσει απ’ το εύκολο εφέ ή το πλαστό, το θεατρίζον δράμα. Ο ανθρωποκεντρισμός του, τέλος, δεν είναι διδακτικός, είναι υπαρξιακός. Γι’ αυτό και γράφει τόσο καλά στον μαυροπίνακα της συνείδησης. Εν ολίγοις, ο ίδιος αναπτύσσει τις στρατηγικές της εικόνας με τρόπο ευφάνταστο και βαθύ. Αποσυνθέτει και ανασυγκροτεί. Υπαινίσσεται και υποβάλλει. Μιλά εν παραβολαίς. Συγχρόνως επιμένει στη γοητεία των εικόνων, χωρίς να υποκύπτει στις λογικές του θεάματος.

Ο Χανδρής συνειδητά θυσιάζει τα φαινόμενα γύρω του, για να συλλάβει έννοιες και καταστάσεις ιδεατές. Περισσότερο από το «κατ΄εικόνα» τον απασχολεί το «καθ΄ομοίωσιν» σε τρόπον ώστε να σχολιάζει υποβλητικά το γνωστό στίχο του Ν. Καρούζου: «Με τη θυσία του γύρω φαινομένου θα ανακαταλάβει η ψυχή τη μοναξιά της».

* Περιοδικό αντί, τεύχος 700, 26 Νοεμβρίου 1999.

 

Παντελής Χανδρής Ens Solum*

Του Σταύρου Τσιγκόγλου

Η εγκατάσταση Μοναχικό Ον, 2007, παρουσιάστηκε στη γκαλερί Α. Αντωνοπούλου το Νοέμβριο, στο τέλος της χρονιάς. Τα δύο γλυπτά-ζώα είναι κατασκευασμένα από συνθετικό ύφασμα, γεμισμένο με ίνες σιλικόνης και έχουν μεταλλικό σκελετό. Ανάμεσά τους μια ημιδιαφανής οθόνη όπου προβάλλεται γρήγορα και στις δύο επιφάνειες ένας εσωτερικός διάλογος-ποίημα-μονόλογος (Apnéa).

Ο Χανδρής έγραψε το κείμενο το 2006, και μέσα από αυτό βρήκε λύσεις για τη μορφή του έργου. Οι επισκέπτες μπαίνουν, αιφνιδιάζονται, ίσως και τρομάζουν.

Η αίθουσα είναι βαμμένη με άρρωστο «όξινο» πράσινο χρώμα, τα καμπουριασμένα ζώα μοιάζουν στριμωγμένα, δυσκίνητα, άρα λιγότερο επικίνδυνα (διαστάσεις: 13.50Χ3.50Χ2.60μ.).

Ο επισκέπτης τα περιεργάζεται… ακούει ήχους καρδιάς… τα ψηλαφεί, δεν είναι κρύα, είναι μαλακά, είναι αποσκελετωμένα, δεν τρώνε, δεν έχουν φύλο, δεν κάνουν έρωτα, δεν έχουν στόμα, δεν έχουν μάτια: έχουν μια στρογγυλή οπή στο πρόσωπο απ’ όπου στέλνουν λέξεις, φράσεις, κωδικοποιημένα μηνύματα στην οθόνη. Επικοινωνούν μεταξύ τους με οθόνες.

Ο θεατής μόλις προλαβαίνει να πιάσει μερικές φράσεις: «…που όταν ξαφνιαστεί έχει το χάρισμα να κινείται με την ίδια ευκολία και μπρος και πίσω σα να μην τον ενδιαφέρει ποιο είναι το εδώ και το εκεί, το μέλλον, το παρελθόν, το είναι, το ήταν, το τώρα, το πριν, το σωστό, το λάθος… υπάρξεις, όντα, πλάσματα, πράγματα που δεν ταξινομούνται σε οργανικά ή ανόργανα… τρίβονται, πασχίζουν το ένα δίπλα ή πάνω στο άλλο…».

Στις φράσεις από την Apnéa θα βρούμε τρόπους να ερμηνεύσουμε το έργο; Το έργο μας επιβάλλεται αμέσως, μας κυνηγάει και μένει στη μνήμη. Χρειάζονται ερμηνείες; Μου ‘ρθε αμέσως μια ερμηνευτική φράση: είναι δύο μοναχικά απεγνωσμένα μετα-ιστορικά ζώα που προσπαθούν να επικοινωνήσουν. Ν’ αγαπηθούν με τα λόγια ίσως και να αγγιχθούν.

Είναι υβριδικά, κλωνοποιημένα κατοικίδια ζώα με μαλακά νύχια. Μετα-ιστορικά, γιατί στην εποχή μας έχουμε διαπιστώσει το τέλος της ιστορίας, το τέλος του πολιτισμού, το τέλος της τέχνης, το τέλος του συγγραφέα, του δημιουργού, και άλλα πολλά.

Ο Jose Saramangu έγραψε για το τέλος «της θανάτου». Είναι ένα έργο απολύτως σύγχρονο, που συμβαδίζει με τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, την επιστήμη της εποχής μας. Είναι ένα καλό έργο τέχνης γιατί βάζει ερωτήματα, γιατί σταματά τον επισκέπτη και τον κάνει να σκεφτεί.

Ο Χριστόφορος Μαρίνος στο εξαίρετο κείμενό του βρίσκει τις λογοτεχνικές αναλογίες του «όντος» και πιστεύει ακράδαντα ότι το ον του Χανδρή είναι κατ’ εξοχήν λογοτεχνικό. Στο κείμενο που μας έστειλε ο Χανδρής, χαρακτηρίζει το έργο του ως «λογοκρατούμενο». Γράφει: «Πρόκειται για ένα έργο μέσω του οποίου τα φανταστικά πλάσματα που λειτουργούν με όρους διμελών αντιθέσεων, ανάμεσα στη φύση (καθ’ ομοίωσιν) και τον Πολιτισμό (Aibo) διερευνούν τις έννοιες, εσωτερικός διάλογος- ανθρώπινη φύση- ξένο- ετερότητα και αγωνία (angst)».

Ο καλλιτέχνης μας βοηθάει επίσης να βρούμε τις άφθονες αναφορές του έργου στη λογοτεχνία, στη φιλοσοφία, στην τέχνη, στον κινηματογράφο, στην ποπ κουλτούρα, την τεχνολογία, το γιαπωνέζικο κουκλοθέατρο, και τόσες άλλες. Μας θυμίζει επίσης την απορία του Σωκράτη: «Είμαι ένα τέρας πιο περίπλοκο και άγριο από τον τυφώνα, ή είμαι ένα πιο εξημερωμένο και απλούστερο ζώο με μερίδιο σε μια θεϊκή και ευγενή φύση;» (Φαίδρος).

Το μοναχικό ον, και χωρίς τις αναφορές και τις ερμηνείες έχει έντονη παρουσία και αύρα. Το έργο αυτό είναι ένας σταθμός στην πορεία του Π. Χανδρή όπως και στη σύγχρονη ελληνική τέχνη.

* Τα Νέα της Τέχνης, Νο. 164, Φεβρουάριος 2008, σελ. 4.