Ο Αντώνης Στάβερης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών τεχνών της Αθήνας (1992-1998) με δάσκαλο τον Δημήτρη Μυταρά. Το 1998 συμμετείχε στο πρόγραμμα Erasmus στην École Nationale Superieure des Beaux-Arts στο εργαστήριο του Vladimir Velickovic. Από το 2001 έως το 2009 συνεργάστηκε με την Ομάδα Τέχνης «Σημείο». Το 2010 κέρδισε το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για νέο ζωγράφο κάτω των 40 ετών. Κατά την περίοδο 2010-2011 διέμενε και εργάζονταν στη Cité internationale des arts Paris στη Γαλλία.

 

Ατομικές Εκθέσεις

  • 2013 Χώρος Τέχνης 24, Αθήνα
  • 2009 Χώρος Τέχνης 24, Αθήνα
  • 2006 Έψιλον - Ρόζυ Οικονομίδου, Θεσσαλονίκη
  • 2005 Έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου, Αθήνα
  • 2002 Έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου, Αθήνα
  • 2000 Παλατάκι, Χαϊδάρι

 

 Ομαδικές Εκθέσεις

  • 2013 8 Jahre V8, V8 Platform Karlsruhe, Γερμανία
  • 2012 L'Odyssée du Mataroa, Fondation Hellénique de Paris, Γαλλία
  • 2011 Σώματα – Τόποι. Σύγχρονη ελληνική ζωγραφική από τη Συλλογή του Αντώνη και της Άζιας Χατζηιωάννου, Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού – Παράρτημα Βερολίνου, Γερμανία  (επιμέλεια: Ίρις Κρητικού)
  • 2010 Ιχνηλατώντας την Κωνσταντινούπολη, Σισμανόγλειο Μέγαρο, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία (επιμέλεια: Αναστασία Μάνου – Ίρις Κριτικού)
  • 2009 Συνέβη στην Αθήνα, Πολιτισμικός Οργανισμός Δήμου Αθηναίων, «Μικρή Άρκτος» (επιμέλεια: Ίρις Κρητικού)
  • 2008 Σκιαγραφώντας το Διονύσιο Σολωμό, Μουσείο Μοσχανδρέου, Μεσολόγγι, Βενετία, Πάρκο Ελευθερίας, Αθήνα
  • 2007 Όψεις της μορφής – σημάνσεις του τοπίου, Έλληνες ζωγράφοι από τη συλλογή Αντώνη και  Άζιας Χατζηιωάννου στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων (επιμέλεια: Ίρις Κριτικού)
  • 2007 Γενέθλιος Τόπος, Alpha Trust, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα (επιμέλεια: Ίρις Κρητικού)
  • 2006 Ήταν κάποτε η Πηνελόπη Δέλτα, Κολέγιο Ψυχικού, Αθήνα (επιμέλεια: Ίρις Κρητικού)
  • 2004 Ευχολόγιον, Γκαλερί Έκφραση-Γιάννα Γραμματοπούλου, Αθήνα (επιμέλεια: Ίρις Κρητικού)
  • 2004 1η Πανελλήνια Έκθεση νέων εικαστικών δημιουργών, Ύδρα
  • 2004 Όραμα και άγγιγμα, γκαλερί Άτριον, Θεσσαλονίκη (επιμέλεια: Χ. Καμπουρίδης)
  • 2000 Έκθεση των αποφοίτων της Α.Σ.Κ.Τ., Αθήνα
  • 1998 Έκθεση του Α’ Εργαστηρίου Ζωγραφικής στο Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη, Αθήνα
  • 1996 Πανελλήνια Έκθεση ζωγραφικής της Εθνικής Τράπεζας στο Μέγαρο Π. Μελά, Αθήνα
  • 1995 Το φανταστικό πορτραίτο, Έκθεση του Α’ Εργαστηρίου Ζωγραφικής στην Γκαλερί Ειρμός, Θεσσαλονίκη
  • 1994 Έκθεση Ζωγραφικής στην Κτηματική Τράπεζα
  • 1993 Έκθεση του Α’ Εργαστηρίου Ζωγραφικής στην Γκαλερί Κρεωνίδης

Αντώνης Στάβερης
Η μνήμη του χρόνου

 

Για τον Αντώνη Στάβερη η ζωγραφική είναι μια πράξη οργανική που γεννιέται από την άμεση παρατήρηση. Του τοπίου στην άκρη της θάλασσας όπου μεγάλωσε, της Τήνου όπου έζησε ένα καλοκαίρι, του εργαστηρίου του στα Πετράλωνα όπου δουλεύει τα τελευταία χρόνια. Ο καμβάς αποτελεί γι΄αυτόν έναν καθρέφτη: μόνο ό,τι είναι, προβάλλεται πάνω του. Αν θελήσουμε ωστόσο να ορίσουμε τον τρόπο με τον οποίο δίνει μορφή σε αυτόν τον κόσμο, θα πρέπει να λειτουργήσουμε αποφατικά: η ζωγραφική του δεν είναι ρεαλιστική. Ήδη από τα πρώτα του νυχτερινά το 2002 αλλά κι αργότερα, όταν στρέφεται στο υπό διαμόρφωση τοπίο του Φαλήρου, ο Στάβερης αδιαφορεί για την αναπαράσταση του ορατού. Αυτό που τον απασχολεί δεν είναι να συλλάβει τη στιγμή αλλά να μας θυμίσει τη φευγαλέα φύση της. Τα πρώτα του λάδια σε ξύλο και σε μουσαμά καταγράφουν το θόρυβο της παραλιακής, μυρίζουν σοκολάτα από τη γειτονική Ίον, αναπνέουν βαριά τα καλοκαιρινά απογεύματα. Η ζωγραφική του δεν συλλαμβάνει το χρόνο, βρίσκεται μέσα στο χρόνο ∙είναι, όπως θα έλεγε ο Ζιλ Ντελέζ, ζωγραφική-χρόνος.

Η ιδιαίτερη σχέση του Στάβερη με τον χρόνο έρχεται στην επιφάνεια με μεγαλύτερη έμφαση στα ακρυλικά και τις ακουαρέλες που συγκεντρώνει στη νέα ατομική του έκθεση. Πρόκειται για εσωτερικά και, κυρίως, «πορτρέτα» των φυτών της αυλής του. Ζωντανοί οργανισμοί που συντροφεύουν τις μέρες χωρίς να συγκρατούν συνήθως το βλέμμα. Βρίσκονται απλώς εκεί, στο παράθυρο, στη γωνία του σαλονιού, στην είσοδο του σπιτιού ή πάνω στο γραφείο, σαν μια υπενθύμιση του χαμένου φυσικού περιβάλλοντος – ενός άλλου τόπου. Ο Στάβερης λαμβάνει όπως πάντα υπόψη του τα δεδομένα του χώρου μέσα στον οποίο δουλεύει, τη διαφορετική ένταση του φωτός, την πυκνότητα του αέρα, τον περιορισμένο ουρανό. Το πέρασμα ωστόσο από τους ανοιχτούς ορίζοντες στο εσωτερικό του εργαστηρίου δεν αποτελεί ένα στενό πλαίσιο δράσης, αλλά μια αφετηρία για να προχωρήσει τις πλαστικές του αναζητήσεις ακόμη παραπέρα. Τα «πλάνα» του είναι συνήθως κοντινά, κάποιες φορές πανοραμικά, σε κάθε περίπτωση απαλλαγμένα από λεπτομέρειες που θα διασπούσαν την προσοχή μας ή θα γίνονταν αφορμή για αφήγηση. Κάποιες φορές τα φυτά προβάλλουν στην άκρη του κάδρου, άλλοτε απομονώνονται σε φόντο λευκό, κάποτε γίνονται τροπική βλάστηση που μας εμποδίζει να διακρίνουμε την ανθρώπινη μορφή που βρίσκεται πίσω τους.

Η εξαιρετική αίσθηση του ρυθμού η οποία χαρακτηρίζει τις συνθέσεις του μαζί με μια θαυμαστή οικονομία των μέσων, παραπέμπει στη μορφή του ιαπωνικού χαïκού που καταφέρνει να συμπυκνώσει, σε τρεις μόνο στίχους, αισθήσεις της καθημερινότητας. Παρά το γλυπτικό χειρισμό του φωτός, ο Στάβερης συγκρατεί το θέμα του σε μικρή κλίμακα. Δουλεύει υπομονετικά το φύλλωμα και τις σκιές, τις αντανακλάσεις και τις σκοτεινές περιοχές, αποφεύγοντας να εξιδανικεύσει τα φυτά του ή να τους προσδώσει κάποιο μήνυμα σχετικά με την ψυχική του κατάσταση ή τη σχέση που έχει αναπτύξει μαζί τους. Σε αυτήν τη ζωγραφική, δεν υπάρχει καμιά δραματικότητα, καμιά εγκεφαλικότητα που θα μετέτρεπε τα φυτά σε σύμβολα. Μόνο μια βαθιά ευαισθησία απέναντι στο ελάχιστο και μια έμφυτη περιέργεια για τις ανεξάντλητες δυνατότητες που κρύβει η μη συμβατική οργάνωση του χώρου. Ο Στάβερης δεν φοβάται τα κενά του μουσαμά, δεν τον ανησυχεί το ημιτελές, το αποσπασματικό, το απροσδόκητο. Αντίθετα, παραβιάζει τους νόμους της προοπτικής και της βαρύτητας για να κλονίσει την ισορροπία του οπτικού μας πεδίου, τη σιγουριά που νιώθουμε όταν η ζωγραφική εικόνα συμπίπτει με τον τρόπο που έχουμε μάθει να βλέπουμε τον κόσμο.

Η αντιληπτική διαδικασία στηρίζεται, σύμφωνα με τον Ανρί Μπερξόν, στη συνύπαρξη δύο εικόνων: της αισθητής, αυτής που έχουμε δηλαδή απέναντί μας, και της «εικόνας-μνήμης». Αμφότερες αποτελούν μέρος του χρόνου, του συνεχούς δηλαδή, αμετάβλητου παρόντος στο εσωτερικό του οποίου κινούμαστε, ζούμε, αλλάζουμε. Τα φυτά του Στάβερη συνθέτουν ένα τοπίο πραγματικό και νοητό μαζί, κι ίσως γι΄αυτό η ζωγραφική του παραπέμπει περισσότερο στην παράδοξη οικειότητα του ονείρου παρά στον αναγνωρίσιμο ιδιωτικό μας χώρο. Μεταφορά της εσωτερικής περιπλάνησης, το δάσος έχει συρρικνωθεί στην πίσω αυλή του σπιτιού του, τεμαχισμένο κι εξημερωμένο, αλλά όχι ελεγχόμενο. Τα φυτά είναι από τη φύση τους χρόνος, σημαίνουν τη μεταβολή, τη φθορά, την αλλοίωση.

Στα έργα όπου αποπειράται να χαρτογραφήσει το δάπεδο του εργαστηρίου του, η αρχή της μεταμόρφωσης που διατρέχει το σύνολο της δουλειάς του αγγίζει τα όρια της περιδίνησης. Από τη στιγμή που η κάθετη επιφάνεια του τελάρου μεταστρέφεται σε οριζόντια, ο πίνακας γίνεται ένας τόπος πάνω στον οποίο μπορούμε να σταθούμε. Ο Στάβερης ζωγραφίζει το δάπεδο αναζητώντας μια επιβεβαίωση της παρουσίας μας στη γη, για να συνειδητοποιήσει και πάλι πόσο μακρινό είναι το πιο κοντινό μας. Ενδίδοντας στη ρευστή φύση του κόσμου, η ζωγραφική του προβάλλει τελικά απαλλαγμένη από κάθε δυισμό: το απτό συνυπάρχει με το φανταστικό, το υλικό με το άυλο, το αφηρημένο με το παραστατικό. Ο Στάβερης δεν ζωγραφίζει τον κόσμο όπως είναι αλλά όπως τον ανακαλύπτει, κάθε φορά από την αρχή, χωρίς βιασύνη∙ με μια έλξη μονάχα ακατανίκητη για ό,τι βλέπει με τα μάτια κλειστά.

 

Κάτια Αρφαρά
Δρ. Ιστορίας της Τέχνης, θεατρολόγος

Subscribe To Our Newsletter

Join our mailing list to receive our latest news and updates.

You have Successfully Subscribed!